اِفِسوس Ephesus میراث جاودان تمدن یونان و روم در ازمیر ترکیه
در این مقاله با اِفِسوس Ephesus میراث جاودان تمدن یونان و روم در ازمیر ترکیه آشنا خواهید شد. در سواحل غربی ترکیه، در نزدیکی شهر باشکوه ازمیر، شهری خفته در دل زمین قرار دارد که هنوز صدای تاریخ در آن شنیده میشود. این شهر کهن، حدود سه هزار سال قدمت دارد و زمانی یکی از بزرگترین و ثروتمندترین مراکز فرهنگی، مذهبی و اقتصادی در دنیای مدیترانه بود.
قدمزدن در خیابانهای مرمرین اِفِسوس Ephesus گویی سفر به دورانهایی است که علم، ایمان و هنر در کنار هم معنا مییافتند. در طول تاریخ، افسوس از یک بندر فعال و پررونق به قلب روحانی امپراتوری روم شرقی بدل شد. سپس با تغییر مسیر رودخانه و رسوبگذاریهای طبیعی، بندر از شکوه افتاد و شهر زیر خاک مدفون گردید.
قرنها بعد، با کاوشهای باستانشناسی، این شهر دوباره از دل زمین سربرآورد و عظمت فراموششدهاش را به جهان نشان داد. امروزه بناهایی چون کتابخانه سلسیوس با ستونهای مرمر، تئاتر بزرگ افسوس با ظرفیت ۲۵ هزار نفر، خانههای تراسی با موزائیکهای نفیس و بقایای معبد آرتمیس بهعنوان یکی از شگفتیهای جهان باستان، چهرهای ماندگار از تمدن بشر را بازتاب میدهند.
اِفِسوس Ephesus اکنون در فهرست میراث جهانی یونسکو جای دارد و سالانه میلیونها گردشگر را از سراسر جهان به سوی خود میکشاند. آنچه افسوس را از دیگر سایتهای تاریخی متمایز میکند، نه فقط عظمت معماری، بلکه روح اسطورهای و انسانی آن است. شهری که در هر سنگش، داستانی از ایمان، خرد و شکوه تمدن نهفته است و گواهی زنده بر جاودانگی فرهنگ بشر است. با رویال اویم همراه باشید تا مطالب بیشتری درباره این بنای تاریخی در شهر ازمیر بخوانید.
پیشینه تاریخی اِفِسوس Ephesus
شهر باستانی اِفِسوس Ephesus از نخستین شهرهای تمدن غربی در سواحل ایونی ترکیه امروزی بود. بنابر منابع تاریخی یونانی، این شهر حدود قرن دهم پیش از میلاد توسط مهاجران یونانی از منطقهی آتیک بهویژه از آتن، بنیاد گذاشته شد. محل انتخاب آنان در کنار رودخانه کایستر که امروزه کوچوک مندرس نامیده میشود قرار داشت. جایی که بهدلیل نزدیکی به دریای اژه، موقعیتی استراتژیک برای تجارت با شرق و غرب رافراهم میشد. افسوس بهسرعت از یک بندر کوچک به شهری بزرگ و پررونق تبدیل شد و در دورانی که پادشاهی لیدیه بر غرب ترکیه حکومت میکرد، این شهر به مرکز اقتصادی نیرومندی با روابط گسترده با جهان مدیترانه بدل گشت.
از قرن ۴ پیش از میلاد به بعد با گسترش تمدن یونان هلنیستی، افسوس شکوفایی تازهای را تجربه کرد. در همین دوران، معبد آرتمیس، نماد اصلی شهر به اوج شهرت رسید. معبدی باشکوه با ستونهای مرمرین عظیم که مورخان باستان همچون هرودوت و آنتیپاتر آن را در فهرست هفت شگفتی جهان باستان جای دادند.
در قرن اول پیش از میلاد، پس از جنگهای داخلی و گسترش قدرت روم، افسوس توسط امپراتوری روم تصرف شد و به مرکز استان بزرگ آسیای روم تبدیل گردید. جمعیت آن در اوج شکوه به حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار نفر میرسید. عددی که در آن دوران، اِفِسوس Ephesus را در کنار آتن و اسکندریه در شمار بزرگترین شهرهای جهان قرار میداد. بناهای متعدد چون کتابخانهها، تالارهای عمومی، خانههای تراسی و سیستم پیشرفتهی آبرسانی و فاضلاب، نشاندهنده سطح بالای فناوری شهری در آن عصر بود.
اما با گذر زمان، طبیعت آرامش شهر را بر هم زد. تغییر مسیر رودخانهی کایستر و رسوبگذاریهای پیاپی باعث شد بندر شهر از دریا فاصله بگیرد. رخدادی که ضربهای سنگین بر اقتصاد افسوس زد. زلزلههای متعدد نیز بخشهایی از ساختمانهای بزرگ را ویران کرد. همراه با این رویدادها، در قرنهای پسین، ظهور مسیحیت چهرهای مذهبی تازه به شهر بخشید. پولس رسول در تئاتر بزرگ آن موعظه کرد و مریم مقدس آخرین سالهای زندگیاش را در همین منطقه گذراند. از این رو، اِفِسوس Ephesus به یکی از کانونهای مهم دینی در جهان مسیحیت بدل شد.
در قرن پنجم میلادی، شهر میزبان شورای افسس بود، یکی از نشستهای تاریخی کلیسای جامع که نگرشهای الهیاتی مسیحی را برای قرنها شکل داد. پس از آن، با ضعف امپراتوری روم شرقی و حملات متوالی، شهر به تدریج متروک شد و در دورهی بیزانس و سپس عثمانی دیگر رونق گذشته را نیافت. در قرن چهاردهم، افسوس تنها یک آبادی کوچک بود که بر ویرانههای شکوه باستان نشسته بود.
در قرن نوزدهم میلادی، کاوشگران اتریشی و آلمانی حفاریهای گستردهای را آغاز کردند و از زیر خاکهای هزارساله، ستونها، مجسمهها و خیابانهای مرمرین شهر را آشکار ساختند. آنچه امروز بازدیدکنندگان میبینند، تنها بخشی از تمدن عظیمی است که زمانی مظهر آمیختگی عقل یونانی، مهندسی رومی و ایمان مسیحی بود. اِفِسوس Ephesus امروز نه فقط یادگار گذشته، بلکه سندی زنده از مسیر چند هزا سالهی تحول فرهنگ بشر در دل ازمیر ترکیه است.
بیشتر بخوانید: معرفی کاخ دلمه باغچه در استانبول: جواهری در قلب بسفر
اهمیت مذهبی و فرهنگی
اِفِسوس Ephesus نهتنها شهری اقتصادی و تجاری در دوران یونان و روم بود، بلکه بهعنوان یکی از مهمترین مراکز مذهبی در شکلگیری مسیحیت اولیه در آسیای صغیر شناخته میشود. براساس روایات تاریخی و مذهبی، مریم مقدس پس از صلیبکشیده شدن عیسی مسیح بههمراه یوحنا رسول به افسوس آمد و آخرین سالهای زندگی خود را در تپههای سرسبز اطراف شهر گذراند. امروز، زیارتگاه خانهی مریم مقدس در نزدیکی سلجوک، یکی از مهمترین مکانهای زیارتی دنیا برای مسیحیان است و سالانه هزاران نفر از سراسر جهان برای نیایش در آنجا حضور مییابند.
افسوس همچنین در متون دینی جایگاه ویژهای دارد. نامه پولس رسول به افسسیان، یکی از بخشهای بنیادین عهد جدید، در این شهر نوشته یا خطاب به مردم آن بوده است. وجود این متن نشاندهنده نقش افسوس در گسترش آموزههای مسیحی است. در قرن پنجم میلادی، شورای افسس در کلیسای مریم مقدس برگزار شد. شورایی که مسیر اعتقادی کلیسای کاتولیک را در قرون بعد تعیین کرد و نام شهر را برای همیشه در تاریخ مذهبی جهان ثبت نمود.
از منظر فرهنگی، افسوس نماد پیوند هنر، فلسفه و ایمان است. شهر با داشتن کتابخانههای عظیم، تئاترهای باشکوه و معابد متعدد، سکوی تعامل میان تفکر یونانی و شکوه رومی بود. اینجا نقطهای بود که خرد، زیبایی و نیایش در هم آمیختند. قدم زدن در خیابانهای مرمرین افسوس امروز، مواجههای حقیقی با لحظه تولد تمدن غربی است. جایی که ایمان، دانش و فرهنگ انسانی در هماهنگی کامل شکوفا شدند و میراثی جاودان برای بشریت بر جای گذاشتند.
بناهای شاخص اِفِسوس Ephesus
کتابخانه سلسیوس Library of Celsus
کتابخانه سلسیوس، مشهورترین اثر اِفِسوس Ephesus در قرن دوم میلادی به افتخار سناتور رومی تیبیریوس جولیوس سلسیوس ساخته شد. نمای باشکوه بنا با ستونهای مرمر و مجسمههای نماد خرد، فضیلت، علم و دانش تزئین شده است. این کتابخانه زمانی بیش از دوازده هزار طومار داشت و از بزرگترین مراکز علمی جهان باستان بود. معماری آن ترکیبی از سبک یونانی و رومی است و طراحی نمای دوطبقه آن به گونهای انجام شده که شکوه و تقارن کامل را به نمایش میگذارد. امروزه این بنا نماد دانش و فرهنگ تمدن روم در خاک ازمیر به شمار میرود.
تئاتر بزرگ اِفِسوس Grand Theatre
تئاتر بزرگ افسوس ظرفیت حدود ۲۵ هزار نفر را داشت و در دامنهی تپهای طبیعی ساخته شده است تا آکوستیک کامل ایجاد کند. این تئاتر محل برگزاری نمایشهای هنری، مسابقات و آیینهای مذهبی بود و بعدها به محل سخنرانیهای مسیحیان اولیه، از جمله پولس رسول تبدیل شد. ساختار نیمدایرهای آن از مرمر سفید شکل گرفته و جایگاه تماشاگران در سه طبقه طراحی شده بود. حتی پس از گذشت دو هزار سال، صدا در این فضا بدون تقویت شنیده میشود. این بنا شکوه مهندسی روم را در تلفیق هنر و عملکرد عملی آشکار میکند.
معبد آرتمیس
معبد آرتمیس یکی از هفت شگفتی دنیای باستان، نماد شکوه دینی و هنری اِفِسوس Ephesus بود. این معبد عظیم در قرن ششم پیش از میلاد ساخته شد و به الهه آرتمیس، پاسدار طبیعت و زایش، اختصاص داشت. ابعاد آن حیرتانگیز بود و حدود ۱۲۷ ستون مرمرین با ارتفاع بیش از ۱۸ متر فضای بیرونی را تشکیل میدادند. درون معبد مجسمههای زرین و سنگی از آرتمیس و نمادهای طبیعی دیده میشد. هرچند امروز تنها بقایای پایهها و سنگها از آن بر جا مانده، ولی عظمت و تقدسش در نوشتههای مورخان یونان و رم برای همیشه ماندگار است.
خانههای تراسی Terrace Houses
خانههای تراسی، که در دامنه تپههای افسوس قرار دارند، تصویری زنده از زندگی اشراف رومی دو هزار سال پیش ارائه میدهند. این خانهها به روش بسیار پیشرفتهای ساخته شدهاند و شامل اتاقهایی با تزئینات ظریف موزائیک، نقاشیهای دیواری رنگی و سیستم گرمایش کف بودهاند. هر خانه دارای حیاط مرکزی و راهپلههای سنگی بود و کاربری مسکونی و لوکسی داشت. بقایای این خانهها نشان میدهد که طبقه مرفه افسوس سطحی از رفاه و زندگی شهری را تجربه میکرده که در بسیاری از شهرهای اروپا تا قرنها بعد دیده نمیشد.
خیابان کوریتس و میدان آگورا Curetes Street & Agora
خیابان کوریتس شریان اصلی شهر افسوس بود و از معابد تا کتابخانه سلسیوس امتداد داشت. کف آن از سنگ مرمر صیقلی ساخته شده و در دو سوی مسیر، مغازهها و تندیسهای خدایان یونانی قرار داشت. این خیابان به میدان مرکزی شهر به نام آگورا میرسید. آگورا جایی بود که مردم برای تجارت، گفتگو و آیینهای اجتماعی گرد هم میآمدند. آگورا نقش قلب اقتصادی و سیاسی اِفِسوس Ephesus را داشت و به سبب مجسمهها و تالارهای ستوندارش فضای شهری منظم و باشکوهی را خلق میکرد. این دو بخش با هم هویت زندهی زندگی روزمره در تمدن روم را بازتاب میدهند.
سبک معماری و شهرسازی
اِفِسوس Ephesus یکی از باشکوهترین نمونههای شهرسازی در دوران کلاسیک یونان و روم است. شهری با طراحی هندسی و نظم فضایی دقیق که جلوهای از علم مهندسی و ذوق زیباییشناسی آن دوران را نشان میدهد. محور اصلی شهر از دروازهی جنوبی تا تئاتر بزرگ امتداد داشت و در دو سوی آن خیابانهای فرعی با زاویههای حسابشده قرار گرفته بودند. چنین چینشی، رفتوآمد شهروندان و ارابهها را تسهیل میکرد و وحدت بصری چشمنوازی به فضا میبخشید.
مصالح غالب در بناها مرمر سفید، سنگ آهک و گرانیت بود و بهدلیل بازتاب نور خورشید، شهر در روز درخشش خاصی داشت. معابد، کتابخانه سلسیوس و بناهای حکومتی با ستونهای ایونی و کورنتی، نقش برجستههای اسطورهای و تناسبات دقیق هندسی تزئین میشدند. معماری افسوس نهتنها بر مبنای عملکرد بلکه بر پایه مفهوم زیبایی و انسانمحوری طراحی شده بود.
این شهر از پیشرفتهترین سیستمهای شهری جهان باستان بهره میبرد. فاضلاب زیرزمینی، حمامهای عمومی گرم و سرد، آبانبارها و کانالهای هدایت آب از نقاط مرتفع به سراسر شهر جاری بود. وجود آگورا یا میدان مرکزی و باسیلیکاها یا همان تالارها، بیانگر اهمیت اجتماعی، اقتصادی و سیاسی افسوس است.
ساختار اجتماعی شهر نیز در طراحی محلهها بازتاب داشت. طبقات اشراف در دامنههای بالاتر و طبقات متوسط در پاییندست قرار داشتند. در مجموع، اِفِسوس Ephesus نماد کامل عقلانیت یونانی و مهندسی رومی است. این شهر الگویی بود که بعدها در شهرهای بزرگ اروپا مانند پومپی و رُم تکرار شد و همچنان الهامبخش معماری شهری مدرن است.
وضعیت امروزی اِفِسوس Ephesus
امروزه شهر باستانی اِفِسوس Ephesus یکی از برجستهترین جاذبههای تاریخی و گردشگری ترکیه محسوب میشود. اینجا شهری است که شکوه تمدنهای یونانی و رومی را در قالب ویرانههایی باشکوه به نمایش گذاشته است. این محوطه باستانی در نزدیکی شهر سلجوق در استان ازمیر قرار دارد و سالانه میلیونها گردشگر، پژوهشگر و علاقهمند به تاریخ را از سراسر جهان به سوی خود میکشاند. از سال ۲۰۱۵ میلادی، افسوس بهطور رسمی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، افتخاری که اهمیت تاریخی و فرهنگی این شهر را بیش از پیش تثبیت کرده است.
بر اساس برآوردهای باستانشناسی، تاکنون تنها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از کل بافت شهری اِفِسوس Ephesus از زیر خاک بیرون آمده و حفاریها همچنان توسط موسسهی باستانشناسی اتریش و گروههای ترکی ادامه دارد. با وجود این، مسیرهای بازدید کاملاً سازمانیافتهاند و گردشگران میتوانند بهراحتی از ورودی جنوبی وارد شده و در امتداد خیابانهای مرمرین از کتابخانهی سلسیوس، تئاتر بزرگ، خانههای تراسی و میدانهای روشن این شهر دیدن کنند.
موزه اِفِسوس Ephesus در شهر سلجوق، محل نگهداری آثار ارزشمند کشفشده مانند مجسمهها، سکهها و ظروف باستانی است. همچنین خانهی مریم مقدس و بقایای معبد آرتمیس در نزدیکی آن از جذابترین نقاط اطراف به شمار میروند. دولت ترکیه با اجرای طرحهای مرمت گسترده و ایجاد زیرساختهای گردشگری، این میراث بیهمتا را محافظت میکند تا اِفِسوس Ephesus همچنان پلی میان گذشته باشکوه و حالِ پرجنبوجوش ترکیه باقی بماند.
چطور باید از اِفِسوس Ephesus بازدید کنیم؟
محوطهی باستانی اِفِسوس Ephesus یکی از درخشانترین نقاط تاریخی ترکیه است و برای دسترسی به آن، بهترین مسیر از شهر ازمیر یا کوشآداسی میگذرد. این مجموعه در حدود ۷۰ کیلومتر ازمیر بوده و تنها ۳ کیلومتر تا شهر سلجوق فاصله دارد. میتوان با قطار محلی، اتوبوسهای بینشهری یا تورهای گردشگری روزانه بهراحتی به آنجا رسید. مسیر جادهای ازمیر به سلجوق دیدنی است و حدود یک ساعت طول میکشد.
افسوس از ساعت ۸ صبح تا حدود ۱۸ عصر باز است و چون بخش اعظم بناها در فضای باز قرار دارند، توصیه میشود کلاه آفتاب، کرم ضدآفتاب و آب کافی همراه داشته باشید. متوسط زمان لازم برای بازدید کامل بین ۳ تا ۴ ساعت است. بهترین شیوهی گردش، شروع از ورودی بالایی و حرکت بهصورت سرازیری به سمت کتابخانه سلسیوس و تئاتر بزرگ است تا مناظر شهر بهصورت طبیعی در مسیر دید شما قرار گیرد.
هزینه ورودی معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ یورو است و بلیت را میتوان در محل یا بهصورت آنلاین تهیه کرد. کمی دورتر، در حدود ۷ کیلومتر شمال افسوس، زیارتگاه معروف خانهی مریم مقدس قرار دارد که بازدید از آن مجموعه سفر را کامل میکند. پس از خروج از محوطه، میتوانید به موزه افسوس در سلجوک بروید و اشیای کشفشده، مجسمهها و سکههای دوران باستان را تماشا کنید. بازدید از افسوس سفری است که در آن تاریخ، ایمان و هنر در برابر چشمان شما زنده میشوند.
جمعبندی
اِفِسوس Ephesus نگین درخشان تاریخ در نزدیکی ازمیر، یادگاری جاودانه از وحدت هنر، فلسفه و ایمان است. این شهر باستانی، روایتگر هزاران سال تمدن بشر از دوران یونان تا روم است. اِفِسوس Ephesus جایی است که انسان نخستین بار میان عقل و زیبایی، علم و باور، پیوندی ژرف برقرار کرد. در افسوس نهتنها بناهایی از سنگ و مرمر دیده میشود، بلکه روح زندگی گذشته در تکتک خیابانها، مجسمهها و تئاترهای آن جریان دارد. معبد آرتمیس، کتابخانه سلسیوس و تئاتر بزرگ یادگار عصرهایی هستند که تمدن، انسانیت و خلاقیت همزمان شکوفا شدند.
امروزه بازدید از افسوس فرصتی است برای لمس بخشی از میراث مشترک بشر. شهری که پس از قرنها خاموشی دوباره از زیر خاک سربرآورده و با شکوهی جاودانه به جهانیان خوشآمد میگوید. آثار تاریخی آن تنها گذشته را زنده میکنند، بلکه الهامبخش آیندهاند. یادآوری این که تمدن، نتیجه احترام به دانش و هنر است و هر نسل باید سهمی در حفظ آن داشته باشد.
شناخت و تجربه بهتر ترکیه، بهخصوص برای افرادی که قصد مهاجرت به این کشور را دارند ضروری است. توصیه ما در رویال اویم این است که پیش از هر اقدامی، ابتدا چند سفر توریستی به کشور ترکیه داشته باشید و با فرهنگ و تاریخ آن آشنا شوید. تنها پس از چنین شناختی است که مهاجرت و یا سرمایهگذاری در قالب خرید خانه در ترکیه یا به سایر اشکال برای شما مناسب خواهد بود.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.